​‘ఖాళీసీసాలు’ వెనుక దాగి ఉన్న విలక్షణ కవి స్మైల్

తెలుగు సాహిత్యంలో మౌలికత (Originality) మరియు పరిశీలనా దృష్టికి మారుపేరుగా నిలిచిన రచయిత స్మైల్. ఈయన అసలు పేరు ఇస్మాయిల్. ఒకవైపు వాణిజ్యపన్నుల శాఖలో ఉన్నతాధికారిగా పనిచేస్తూనే, మరోవైపు తన అంతర్ముఖత్వంతో కూడిన సాహిత్య సృష్టిని కొనసాగించారు. ​ ‘కథకుడిగా’ ఆయన పేరు చిరస్మరణీయం. ముఖ్యంగా సామాజిక వాస్తవికతను, దిగువ మధ్యతరగతి జీవన సంఘర్షణను, మరియు మానవ సంబంధాలలోని సంక్లిష్టతను తన కథల్లో పొందుపరిచారు. ఆయన కథా సంపుటి ‘ఖాళీసీసాలు’ తెలుగు కథా చరిత్రలో ఒక మైలురాయిగా […]

More

ఈస్తటిక్స్ ఉత్తమ కథలు 2025: జీవితపు కొత్త పార్శ్వాలు

వాళ్లిద్దరూ ఒకటే. వాళ్ళిద్దరి శ్రమా ఒకటే. ఒకరు నడుముకు వంకతాడు కట్టుకుని తాటిచెట్టు ఎక్కి కల్లు గీస్తారు. మరొకరు నడుముకు చేంతాడు కట్టుకుని లోయల్లో ఎక్కడో బండ గుట్టలకు వేలాడే తేనెపట్టునుండి తేనె తీస్తారు. కల్లు మైకాన్ని కలిగిస్తుంది. తేనె మనిషికి బలాన్ని ఆరోగ్యాన్ని ఇస్తుంది. సామాజిక చట్రంలో ఇద్దరూ కింది తరగతి వాళ్ళే! కానీ తాటికల్లు తీసిన వాడికి వుండే సామాజిక గుర్తింపు తేనెకల్లు తీసేవాడికి ఉండదు? ఎందుకని? ఇదే సందేహం వచ్చింది తేనెకల్లులో ఈసప్పకి. […]

More

సాంస్కృతిక సామాజిక చరిత్ర – తూర్పున వాలిన సూర్యుడు

“ఒకజాతి సంస్కృతిని తెలుసుకోవటానికి నవల అత్యుత్తమ సాధనం. ఆ కాలంలో ప్రజలజీవన గమనం, సమాజంలో ప్రజల ఆలోచనల్లో వచ్చిన మార్పులు, సామాజిక,చారిత్రకలో సంఘటనలను సాహిత్యం ప్రతిబింబించిన తీరు అవగతమౌతాయి.” అంటారు ప్రముఖ విమర్శకులు కడియాల రామ్మోహన్ రాయ్ గారు. ఓరియంటల్ కాలేజీ నేపథ్యంలో వచ్చిన మొదటి నవలగా ఇంద్రగంటి శ్రీకాంతశర్మగారి నవల “తూర్పున వాలిన సూర్యుడు”ని గుర్తించాలి. శ్రీకాంతశర్మ గారికి కాలేజీలో సీనియర్ అయిన బేతవోలు రామబ్రహ్మంగారి మాటల ప్రకారం కథాకాలం 1960-67 అయితే రచనాకాలం 1974. […]

More

కొత్త ఉత్సాహాన్నిచ్చిన జాతీయ సాంస్కృతిక ఉత్సవాలు

తెలుగు సాహితీ పత్రికలు ప్రతి ఇంటా ఉండాలి!- తెలుగు & సంస్కృత అకాడమీ అధ్యక్షులు ఆర్.డి. విల్సన్ కవులు, రచయితలు, కళాకారుల సేవలు దేశ ఔన్నత్యానికి ప్రతీకలు కవులు, రచయితలు, కళాకారులను ప్రోత్సహించడంలో భాగస్వాములు కండి జాతీయ సాంస్కృతిక ఉత్సవాల్లో పిలుపునిచ్చిన ఎన్టీఆర్ జిల్లా కలెక్టర్ డా. జి. లక్ష్మీశ సమకాలీన సమస్యలపై గొంతెత్తిన కవులు – అలరించిన కవితాగానం, సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు వివిధ రాష్ట్రాల నుండి తరలి వచ్చిన ప్రతినిధులు – ఉత్సవాల్లో వడ్డించిన విందు […]

More

‘ఫ్లెష్’ నవలకు ప్రతిష్ఠాత్మక బుకర్ ప్రైజ్

భారతీయ సంస్కృతి,సాహిత్యంలో బాహ్య శరీరానికి పెద్దగా ప్రాధాన్యం లేదు. మనదంతా అంతర్లోక ఆలోచనే. మహాకవి అందుకనే “శరీర పరీవృతుడా” అన్నాడు. పోతన “పెంజీకటి కావల ఏమున్నదో తెలుసుకోవాలి’ అనుకున్నాడు. శరీరం నిమిత్త మాత్రం అనుకున్నారు. కానీ శరీరమే ప్రధానం,ఏ భావోద్వేగాల భారాలు లేని వొట్టి శరీరమే ప్రధానం అనుకుని శరీరం నేపథ్యంగా పురుషత్వాన్ని, “పురుష శరీరంలో నివసించడం అంటే ఎలా ఉంటుందో – లేదా నిజంగా పురుష శరీరంగా ఉండటం అంటే ఏమిటో” (“unflinching but also […]

More

మానవీయ విలువల స్ఫూర్తి పతాకగీతం

‘మాయమై పోతున్నడమ్మా మనిషన్నవాడు’ ప్రకృతి పాఠశాలలో పాటను దిద్దుకున్న సహజకవి అందెశ్రీ. పరిసరాలలోని పరిణామాలకు పాటగా పరిఢవిల్లిన ప్రజాకవి అందెశ్రీ. పసితనంనుండే పశువుల కాపరిగా పనిచేసినా, తాపీమేస్త్రీగా, రోజువారీ కూలీగా శ్రమించినా మనసుమాత్రం పదాల అల్లికల చుట్టూ పరిభ్రమించేది. ________________ జూలై 18,1961లో వరంగల్ జిల్లా మద్దూరు మండలం రేబర్తి గ్రామంలో జన్మించిన అందెశ్రీ అసలు పేరు అందె ఎల్లయ్య. ఊహ తెలియని వయసులోనే తల్లిదండ్రుల ప్రేమకు దూరమైన అందెశ్రీకి పాట ఒక ఊరట నిచ్చింది. ఏ […]

More

‘నేలపైన నెలవంకలు’ – రాజ్ కుమార్ కవితలు

కొందరికి కవిత్వం అంటే భక్తితో కూడిన ఆరాధన. కొందరికి కవిత్వం అంటే నీడలా వెంబడించే చెలికాడు. మరికొందరికి కవిత్వం అంటే అపూర్వమైన జీవన సౌందర్యం.. కవిత్వాన్ని కేవలం కాలక్షేపం కోసం రాయకుండా, ఒక సామాజిక మార్పు కోసం నిరంతర ప్రయత్నంగా భావించే కవులు మన మధ్యన ఎందరో ఉన్నారు. అట్లాంటి కోవకు చెందిన కవి మడిపల్లి రాజ్ కుమార్. మూడు దశాబ్దాలకు పైగా కవిత్వం రాస్తున్న ఆయన వందల కవితలు రాశారు. కానీ పుస్తకాన్ని తీసుకురావడంలో మాత్రం […]

More

తెలుగు భాషా వైతాళికుడు సి.పి. బ్రౌన్ కాదా!

తెలుగులో తొలి కథా రచయితలు ఎవరు? వాడుక భాష అమలుకు ఆద్యులు ఎవరు? అసలు సిసలు తెలుగు భాషా వైతాళికుడు ఎవరు? ఈ ప్రశ్నలు చర్చకు వచ్చినప్పుడు, చరిత్రకు ఆధారం లేకుండా, కేవలం అస్తిత్వం కోసం లేదా ప్రాంతీయ/వర్గ స్వార్థాల కోసం మూడు నాలుగు పేర్లు ముందుకు వస్తుంటాయి. వాస్తవానికి నిలబడని ఇటువంటి ప్రచారాలు తెలుగు వారి దురదృష్టమే. బ్రౌన్ దొరకు ఇదొక శాపం. సి.పి. బ్రౌన్ తెలుగు భాషకు నిజమైన వైతాళికుడు కాదా? 1817లో తెలుగు […]

More

తెలుగు భాషకు వెలుగు దివ్వె బ్రౌన్ దొర

సి.పి. బ్రౌన్ (Charles Philip Brown) తెలుగు జాతికి, తెలుగు సాహిత్యానికి, నిఘంటు నిర్మాణానికి చేసిన అపారమైన సేవలను గురించి, తను గతించిన నూట నలభై సంవత్సరాల తరువాత కూడా తెలుగు జాతి మాట్లాడుకుంటున్నదంటేనే బ్రౌన్ దొర తెలుగు సాహిత్యానికి అరవై వసంతాలు పాటు చేసిన సేవ ఎంత గొప్పదో తెలుస్తుంది. దాదాపు 34 సంవత్సరాలు తెలుగు నేలపై పనిచేసిన బ్రౌన్, కేవలం ఈస్టిండియా కంపెనీ ఉద్యోగి మాత్రమే కాదు, తెలుగు భాషా సంరక్షకుడుగా చిరస్మరణీయులు. ఆయన […]

More

తెలంగాణ పల్లె జీవితాలకు అద్దం పట్టే ‘బర్కతి’ కథలు

ఆధునిక జీవనశైలి, మారుతున్న కాలంతో పోటీపడి, గ్రామీణ ప్రజల జీవన మాధుర్యానికి దూరం అవుతోంది. ఈ మార్పునకు ఎవరూ అతీతులు కారన్నది అంగీకరించదగిన సత్యం. తెలంగాణ నేపథ్యం అంటేనే దానిదైన ప్రత్యేక యాస, భాష, ఆట-పాటలు, ఒగ్గు కథలు, జానపద గేయాలు, సంస్కృతి మరియు జీవన విధానాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేస్తుంది. ఇది గ్రామీణ జీవనానికి నిజమైన ప్రతిబింబంగా నిలుస్తుంది. తెలంగాణ సాహిత్యం వివిధ రూపాలలో మనుషులలో మానవీయతను పెంపొందించడంలోనూ, సమాజ మార్పుకు దోహదం చేయడంలోనూ ప్రముఖ […]

More