చీకటిని చీల్చే ‘వెలుగుపూల వసంతం’

కాలం మారుతుంది. మనుషులు మారతారు. విలువలు మారతాయి. కానీ, ప్రతి మార్పు మధ్య మనిషిని కోల్పోకూడదని గుర్తుచేసే కవిత్వం మాత్రం అరుదుగా పుడుతుంది. ‘కళారత్న’ చిన్ని నారాయణ రావు రచించిన “వెలుగుపూల వసంతం” అలాంటి అరుదైన కవితా సంపుటి. ఈ సంపుటిలో కవి కల్పిత ప్రపంచాన్ని నిర్మించలేదు; మన చుట్టూ కనిపించే జీవితాన్నే కవిత్వంగా మలిచాడు. అందుకే ఈ కవితలు చదివేటప్పుడు అవి పుస్తకంలోని అక్షరాల్లా కాక, మన పక్కనే నడుస్తున్న మనుషుల గొంతుల్లా వినిపిస్తాయి.
___________________
ఈ సంపుటిని మొత్తం చదివితే ఒక విషయం స్పష్టమవుతుంది. కవి దృష్టి ఎప్పుడూ మనిషిపైనే నిలుస్తుంది. ప్రపంచీకరణను స్పృశించినా, రాజకీయాలను ప్రశ్నించినా, కుటుంబాన్ని చిత్రించినా, వైద్య వ్యవస్థను విమర్శించినా… చివరికి ఆయన నిలిచేది సాధారణ మనిషి పక్షానే. అందువల్ల ఈ కవితలు ఒక భావజాలాన్ని ప్రచారం చేయవు; మనిషి జీవితాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తాయి.
____________________

ఈ భావజాలం “దుకాణం దిగాలు పడ్డది దిగులుమేఘమై కలత చెందింది”, “దుకాణం వెక్కివెక్కి ఏడ్చింది” (దిగులు మేఘం పే.19) అనే పాదాల దగ్గరే మొదలవుతుంది. ఒక దుకాణం మూతపడితే అది కేవలం ఒక వ్యాపారం ఆగిపోయినట్టు మాత్రమే కాదు; ఒక కుటుంబం ఆశలు, ఒక వీధి సందడి, ఒక జీవన విధానం కూడా నెమ్మదిగా కూలిపోతున్నాయని కవి చెబుతాడు. “ఒంటరిదైపోయిన వేదనల్లో తిరునాళ్లు ముగిసిన దేవాలయమై మిగిలింది” అనే పాదం చదివితే పండుగ ముగిసిన తర్వాతి దేవాలయ నిశ్శబ్దం గుర్తుకొస్తుంది. అదే నిశ్శబ్దాన్ని ఒక చిన్న వ్యాపారి జీవితానికి ప్రతీకగా ఉపయోగించడం కవి పరిశీలనా శక్తికి నిదర్శనం. వెంటనే “వీధులన్నీ బావురుమంటున్నాయి” అని చెప్పడం ద్వారా ఒక వ్యక్తి నష్టం చివరికి సమాజానిదేనని గుర్తుచేస్తాడు.

ఈ కవితలో “అడుగిడే శ్రీకృష్ణుడు లేక ద్వారకానగరం చిన్నబోయింది” అనే రూపకం ఎంతో అర్థవంతంగా నిలుస్తుంది. శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ పురాణపాత్ర మాత్రమే కాదు, జీవానికి ప్రతీక. ద్వారక కేవలం ఒక నగరం కాదు, మనిషి వల్లే వెలుగొందే సమాజం. ఈ ఒక్క రూపకం ద్వారా అభివృద్ధి అనేది భవనాల్లో కాదు, మనుషుల్లోనే ఉంటుందని కవి చెప్పగలుగుతాడు. అదే ఆలోచనను మరింత పదును చేస్తూ “కార్పొరేట్ అందాల ఆరబోతల్లో ‘మాన్యత’ మట్టికరిచి పోవడం లేదూ” (పే.20) అని ప్రశ్నిస్తాడు. ఆ సమాధానాన్ని పాఠకుడి ఆలోచనకే వదిలేస్తాడు.

అయితే చిన్ని నారాయణ రావు మార్పును వ్యతిరేకించే కవి కాదు; మార్పులో మనిషి కనుమరుగవ్వకూడదని కోరుకునే కవి. అందుకే ‘అక్షయదీపం’ (పే.48) కవితలో “ఉన్నట్టుండి జీవితం ఒళ్లు విరుచుకొని లేగదూడై పరుగులెడుతుంది”, “ఆకాశాన్ని అవలీలగా ఆలింగనం చేసుకునే అద్భుత అవకాశం చేజిక్కించుకుంటుంది” అని కొత్త ప్రపంచాన్ని స్వాగతిస్తాడు. “మనిషికి రెక్కలు మొలిపించి మనసును ఆనందడోలికల్లో ముంచెత్తి తమస్సును తొలగించి క్రియాశీలం చేసే”, “గెలుపు జెండా ఎగరేసి ఆకాశపుటంచుల్లో విహరింపజేసే అవిశ్రాంత దీపం” అనే పాదాల్లో భవిష్యత్తుపై విశ్వాసం కనిపిస్తుంది. “ఇలను చేరిన దీపశిఖ… దాని అందెల సవ్వడి ‘సాఫ్ట్‌వేర్’” అనే ముగింపు ఆధునిక జీవనాన్ని సహజంగా అంగీకరించిన దృష్టికి నిదర్శనం.

ఈ సంపుటిలో కుటుంబం కూడా ఒక ముఖ్యమైన అంశం. ముఖ్యంగా “నాన్నంటే”(పే.58) కవిత చాలాకాలం మనసులో నిలిచిపోతుంది. తండ్రిని గొప్పవాడిగా ప్రకటించడం కంటే ఆయన నిశ్శబ్ద జీవితాన్ని కవి చిత్రించాడు. “ఆ పాదం అమృతగాన నాదం… అవసరమే అడుగై ముందుకు నడుస్తుంది”, “ఎన్ని కళ్ళు తనకై ఎదురుచూస్తున్నాయో తెలుసుకదా!”, “సూర్యుణ్ణి తాకాలనే తపన తప్ప… నక్షత్రాల్ని ఏరుకొచ్చి ఇంటి గడపకు కట్టాలనే కర్తవ్యదీక్ష తప్ప” అనే పాదాలు తండ్రి జీవితాన్ని ఎంతో సహజంగా మన ముందుంచుతాయి. చివర్లో “నాన్నంటే ఉక్కుపాదం… నాన్నంటే దారిదీపం” అని చెప్పినప్పుడు ప్రతి కుటుంబంలో నిశ్శబ్దంగా బాధ్యతలు మోసే తండ్రి రూపం మన కళ్లముందు నిలుస్తుంది.

సామాజిక బాధ్యత కూడా ఈ కవిత్వంలో అంతే బలంగా వ్యక్తమవుతుంది. ‘జ్వలనకాంక్ష’(పే.90) కవితలో “త్రాచుపామై విషం చిమ్మింది”, “స్త్రీలోని సహజ మార్దవానికి చెల్లుచీటీ రాసి”, “ప్రశాంత నెల్లూరును భగ్నం చేస్తున్న సుడిగుండాల వికృత రూపాలు” వంటి పాదాల్లో హింస పట్ల కవి ఆవేదన స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. “బుల్లితెర ఓ అగ్నిగోళమైంది”, “నేరత్వానికి మంగళహారతులిస్తున్నది ‘రాజకీయ’ సామ్రాజ్యం” అని రాసినప్పుడు సమాజాన్ని ప్రభావితం చేస్తున్న వ్యవస్థలను ప్రశ్నిస్తాడు. ఆ ప్రశ్నల్లో ఆగ్రహం కంటే ఆందోళనే ఎక్కువగా ఉంటుంది.

వైద్య రంగంపై రాసిన కవితలు కూడా ఈ సంపుటిలో ప్రత్యేకంగా నిలుస్తాయి. ‘వివేచన’ (పే.116) కవితలో “నాడి పట్టి వేదనను చదవాల్సిన వైద్యబ్రహ్మలు”, “స్టెత్‌ ఇప్పుడు మౌనంగా స్ట్రెచర్‌పై దాక్కొని రోదిస్తున్నది”, “పల్స్‌ చూడాల్సిన పరమశివుడు పర్స్‌పై కాకుండా మనిషిపై నిమగ్నమైతే” అనే పాదాలు వైద్యవృత్తి అసలు విలువను గుర్తుచేస్తాయి. యంత్రాలు ఎంత అభివృద్ధి చెందినా, మనిషిని మనిషిగా చూసే చూపే వైద్యానికి ప్రాణమని కవి గుర్తుచేస్తాడు.

ఈ సంపుటిలోని ఆత్మను ప్రతిబింబించే కొన్ని కవితాత్మక వాక్యాలు చూడండి: “అతడెప్పుడూ ఓడిపోలేదు”, “నడక ఆపినంత మాత్రాన ఎవరూ ఓడిపోయినట్టు కాదు”, “భానుడు మబ్బుల చాటున తొంగిచూసి కాంతి విహీనం కావడాన్ని ఆక్షేపించలేం కదా”, “అరక దున్నే రైతన్నకు అలసటన్నది అంటదు కదా”, “సన్నద్ధత, మగ్నత కేతనంగా మారితే వెలుగుపూల వసంతం భువిలో వెలసినట్టే కదా!” అనే పాదాలు ఓటమిని కాదు, తిరిగి లేచే ధైర్యాన్నే కవి విశ్వసిస్తాడని చెబుతాయి.
_____________________
భాష కూడా ఈ సంపుటి ప్రధాన బలాల్లో ఒకటి. క్లిష్టమైన పదజాలం కంటే భావవ్యక్తీకరణకే కవి ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. అయితే కొన్ని కవితల్లో రూపకాల పరంపర కొద్దిగా విస్తరించిన సందర్భాలు కనిపిస్తాయి. అలాంటి చోట్ల భావం నేరుగా పాఠకుడిని చేరాల్సిన వేళ ప్రతీకల సాంద్రత కొంత అడ్డుగా నిలిచిన భావన కలుగుతుంది. అయినప్పటికీ, ఈ చిన్న పరిమితి సంపుటి మొత్తం ప్రభావాన్ని తగ్గించదు. పునఃపఠనంలో ఆ రూపకాల అంతరార్థం మరింత స్పష్టమవడం ఈ కవిత్వ ప్రత్యేకత.
_____________________

“వెలుగుపూల వసంతం” కవితా సంపుటిలోని కవిత్వం చదివాక మనసులో మిగిలేది ఒక్కో కవిత కాదు; ఒక జీవన దృక్పథం. మనిషి కష్టాన్ని గమనించే చూపు, విలువలు కోల్పోతున్న సమాజాన్ని ప్రశ్నించే ధైర్యం, ఎంత చీకటి ఉన్నా వెలుగును నమ్మే ఆశ. ఈ సంపుటి బాధను మాత్రమే నమోదు చేయదు; బాధను దాటే మార్గాన్నీ అన్వేషిస్తుంది. నేటి కాలంలో మనిషిని కేంద్రంగా నిలబెట్టి సంభాషించే కవిత్వం ఎంత అవసరమో ఈ సంపుటి మరోసారి గుర్తుచేస్తుంది. అందుకే ఇది ఒకసారి చదివి పక్కన పెట్టే పుస్తకం కాదు; ప్రతి పునఃపఠనంలో కొత్త అర్థాలను ఆవిష్కరించే కవితా సంపుటి.

ఈ పుస్తకం చదవడం పూర్తి చేసిన తర్వాత చదువుతున్న వారికి మనసులో ఒక ఆశ, నమ్మకం కలుగుతాయి.

వెలుగుపూల వసంతం (కవితా సంపుటి) రచయిత: ‘కళారత్న’ చిన్ని నారాయణ రావు వెల: రూ. 170/- | పేజీలు: 151 ప్రతులకు: 94402 02942

-గాజోజి శ్రీనివాస్
99484 83560