పరామర్శ-6
డా.కాళ్ళకూరి శైలజ గారి కవిత
‘మౌనం’ – ఒక విశ్లేషణ.
ఈ కవితను విశ్లేషణకు ఎందుకు ఎంచుకున్నానో ముందుగా ఒక చిన్న వివరణ చెప్పాలి. ఈ కవితలో క్లుప్తత పాటిస్తూనే,నిడివి పరంగా 30 వరుసల లోపటే ఉంది. సాధారణంగా ఎంత స్లోగా చదివినా 2 నిముషాలకంటే తక్కువ సమయమే పడుతుంది. నాకు ఇలా తక్కువ నిడివి ఉండి, క్లుప్తంగా, స్పష్టంగా, కవితాత్మకంగా, కళాత్మకంగా వుండే కవితలంటే మక్కువ.
అంతే గాక ఈ కవిత మా పత్రిక (సృజనక్రాంతి దినపత్రిక సాహిత్యపేజి)జూన్ 22న ప్రచురించబడి, వారంలోపునే కన్నడ భాషలోకి కోడిహళ్లి మురళీమోహన్ గారు అనువదించారు. దానిని మరుసటి వారంలోనే ఒక కన్నడ ప్రసిద్ధ అంతర్జాల పత్రిక “సురహొన్నే” లో ప్రచురింపబడినది.
కవయిత్రి డా.శైలజ గారు MBBS,MS,DNB(Laparoscopy surgery),FCGP,FIAGES చేశారు. ప్రస్తుతం అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ గా, రంగరాయ మెడికల్ కాలేజి కాకినాడలో ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నారు.
2019లో ఒక వ్యాసం రాయడం ద్వారా మొదలైన తన రచనా వ్యాసంగం..కవితగా, కథగా,సమీక్షగా,పరామర్శగా,విమర్శగా విస్తరించి ఇప్పటిదాకా ‘నవతరానికి రోల్ మోడల్ గాంధీజీ’,’నేను చూసిన బాపు’, ‘కొంగలు గూటికి చేరే వేళ ‘,’డావో సాగిపో హాయిగా’.. ‘కొత్త తలుపు’ మొదలైన గ్రంథాలు ప్రచురణ జరిగి తెలుగు సాహితీ ప్రపంచంలో తనకంటూ ఒక అధ్యాయాన్ని సగర్వంగా కేటాయించేలా చేసుకున్నారు. దాదాపు అన్ని దిన, వార, పక్ష, మాసపత్రికలలోనూ, అంతర్జాల సాహిత్య పత్రికలలోనూ తన రచనలు చోటు సంపాదించుకున్నాయి.
ఇప్పుడు ఈ కవిత పూర్తి పాఠాన్ని,దానిలోని విశేషాలు చూద్దాము.
__________________________
కవితా శీర్షిక: మౌనం
***
వీధి గేటు వైపు తలతిప్పిన కుర్చీ,
మామిడాకులు, మందార పూలు
లెక్క పెడుతూ రోజులు గడిపేస్తుంది.(1)
లిప్తపాటులో దేన్నైనా
ఇంటికి తెచ్చే కుర్రాళ్ళ చెప్పుల చప్పుడు,(2)
ప్రహరీ పగుళ్ళ నడుమ
రావి మొక్కను వెటకరిస్తే
బోసి నోరు మెత్తని నవ్వు రువ్వుతుంది(3)
పదవినోదంలో అక్షరం దూరని గడులు
ఉన్నట్టుండి ఫేన్ రెక్కల మీంచి
దుమ్ముగా రాలుతుంటాయి.(4)
ఉన్న చోటుకీ గమ్యానికీ మధ్య దూరం
చక్రాల చప్పుడై కరిగిపోయిన
కాలాన్ని నెమరేసుకుంటుంది.(5)
ఒకే ఒక జత బట్టల్ని మోస్తూ,
ఒంటరి పెరటి దండెం
వాన చినుకుల హారం తురుముకుని,
తులసి కోటకి వెల్ల వేయించమంటూ
అర్జీ పెడుతుంది.(7)
వంట గదిలో చిన్న గిన్నెలు
ఎదురింటి వాకిట్లో బుజ్జి పిల్లల్లా
కొట్టు గదిలో దాచిన
పెద్ద గిన్నెల్ని వెక్కిరిస్తాయి.(8)
మధ్యాహ్నం ఒంటిగంటకి
ఒంటరి కోయిల
రాత్రి వేసుకునే నిద్రబిళ్ళ పేరు
పలవరిస్తూ కలవర పెడుతుంది. (9)
నిశ్శబ్దం సొంతింట్లో చిక్కి, నాకేం?
భేషుగ్గా ఉన్నానని బుకాయిస్తుంది.
వయసు మీరిన ఇంట్లో
పగటి కలల రాజ్యం.(10)
-డా.కాళ్ళకూరి శైలజ.
______________________
(సులభంగా అర్ధమవడానికి పై కవితలో వాక్యాలకు విశ్లేషణ కొరకు అంకెలు వేసుకున్నాను. గమనించగలరు)
1 “వీధి గేటు వైపు తలతిప్పిన కుర్చీ, మామిడాకులు, మందార పూలు లెక్క పెడుతూ రోజులు గడిపేస్తుంది”. ఈ వాక్యాలు ఇంటి పెద్దలు లేదా ఒంటరిగా ఉన్నవారు తమ ప్రియమైన వారి రాక కోసం ఎదురుచూసే నిరీక్షణను, కాలయాపనను సూచిస్తాయి. కుర్చీకి జీవం పోయడం ద్వారా మౌనంగా ఉండే వస్తువులకు కూడా ఒక భావోద్వేగ స్థితిని ఆపాదించారు. ఇది నిరీక్షణలోని నిస్సహాయతను, బోర్ కొట్టడాన్ని తెలియజేస్తుంది.
2….”లిప్తపాటులో దేన్నైనా ఇంటికి తెచ్చే కుర్రాళ్ళ చెప్పుల చప్పుడు,” ఈ వాక్యం బాల్యంలోని గత స్మృతులను, యవ్వనపు ఉల్లాసాన్ని, సందడిని గుర్తుచేస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం ఉన్న మౌనానికి, గతంలోని చైతన్యానికి మధ్య ఉన్న వైరుధ్యాన్ని ఇది స్పష్టపరుస్తుంది. ఆ శబ్దం కేవలం ఒక ధ్వని కాదు, అది ఒక స్మృతి, కోల్పోయిన కాలానికి ప్రతీక.
3. “ప్రహరీ పగుళ్ళ నడుమ రావి మొక్కను వెటకరిస్తే బోసి నోరు మెత్తని నవ్వు రువ్వుతుంది” అనే వాక్యంలో రూపకం చాలా శక్తివంతమైనది. గోడ పగుళ్ళ మధ్య పెరిగే రావి మొక్క..మనుషుల జీవితేచ్ఛకు, కష్టాలను తట్టుకుని నిలబడటానికి ప్రతీక. “బోసి నోరు మెత్తని నవ్వు” అనే వాక్యంలో పాతబడిపోయిన ఇంటికి లేదా దానిలోని వ్యక్తులకు చెందినది అయి ఉండవచ్చు. ఇది కాలాన్ని, జీవితంలోని మార్పులను అంగీకరించిన ఒక ప్రశాంతమైన స్థితిని సూచిస్తుంది.
4. “పదవినోదంలో అక్షరం దూరని గడులు ఉన్నట్టుండి ఫేన్ రెక్కల మీంచి దుమ్ముగా రాలుతుంటాయి” ఇది కాలం గడిచిపోవడాన్ని, వృధా అయిన కాలాన్ని లేదా ఉపయోగించని జ్ఞానాన్ని సూచిస్తుంది. ఒకప్పుడు నేర్చుకోవాలనుకున్నా లేదా తెలుసుకోవలసిన విషయాలు ఇప్పుడు కేవలం “దుమ్ము”గా మారాయి అనడంలో.. గతాన్ని, కోల్పోయిన అవకాశాలను ధ్వనిస్తుంది.
5. “ఉన్న చోటుకీ గమ్యానికీ మధ్య దూరం చక్రాల చప్పుడై కరిగిపోయిన కాలాన్ని నెమరేసుకుంటుంది.” ప్రయాణంలోని చక్రాల శబ్దం జీవిత ప్రయాణాన్ని సూచిస్తుంది. చేరుకున్న గమ్యానికి, వదిలి వచ్చిన చోటుకు మధ్య దూరం కేవలం భౌతికం కాదు, అది కాలం. ఆ కాలంలో జరిగిన సంఘటనలను, జ్ఞాపకాలను నెమరువేసుకోవడం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. ఇది ఒంటరితనంలో గత స్మృతులలో విహరించడాన్ని సూచిస్తుంది.
6. “ఒకే ఒక జత బట్టల్ని మోస్తూ, ఒంటరి పెరటి దండెం వాన చినుకుల హారం తురుముకుని, తులసి కోటకి వెల్ల వేయించమంటూ అర్జీ పెడుతుంది.” ఈ పంక్తులు ఒంటరి జీవితాన్ని, ఆ ఒంటరితనంలో చిన్న చిన్న కోరికలను, ఆశలను ప్రతిబింబిస్తాయి. దండెంపై ఒకే జత బట్టలు ఒంటరితనాన్ని, వృద్ధాప్యాన్ని సూచిస్తే, “వెల్ల వేయించమంటూ అర్జీ” అనేది ఇంటిని, సంప్రదాయాన్ని కాపాడుకోవాలనే కోరికను, లేదా ఆ ఇంటిలో నివసించే వారి చివరి కోరికను తెలియజేస్తుంది. ఇది జీవితపు సాయంత్రంలో కూడా అందాన్ని, పవిత్రతను కోరుకోవడాన్ని సూచిస్తుంది.
7. “వంట గదిలో చిన్న గిన్నెలు ఎదురింటి వాకిట్లో బుజ్జి పిల్లల్లా కొట్టు గదిలో దాచిన పెద్ద గిన్నెల్ని వెక్కిరిస్తాయి.” ఇది రెండు తరాల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని, లేదా ఒకప్పుడు సందడిగా ఉన్న ఇంటికి, ప్రస్తుత మౌనానికి మధ్య ఉన్న తేడాను సూచిస్తుంది. చిన్న గిన్నెలు (బుజ్జి పిల్లలు) ఇప్పుడున్న స్థితికి, పెద్ద గిన్నెలు (దాచినవి) గతంలోని కుటుంబ సభ్యుల సంఖ్యను, పెద్ద పెద్ద విందులను గుర్తుచేస్తాయి. మారుతున్న కాలం, కుటుంబ నిర్మాణాల్లో వస్తున్న మార్పులను ఇది ధ్వనిస్తుంది.
8. “మధ్యాహ్నం ఒంటిగంటకి ఒంటరి కోయిల రాత్రి వేసుకునే నిద్రబిళ్ళ పేరు పలవరిస్తూ కలవర పెడుతుంది.” కోయిల సాధారణంగా ఉదయం కూస్తుంది, కానీ ఇక్కడ మధ్యాహ్నం, అది కూడా ఒంటరిగా కూయడం అనేది అసాధారణమైన స్థితిని, బహుశా జీవితపు మలిసంధ్యను సూచిస్తుంది. “నిద్ర బిళ్ళ పేరు పలవరించడం” అనేది నిద్రలేమి, ఆందోళన, జీవితపు చివరి దశలో ఎదురయ్యే మానసిక అశాంతిని, శాంతిని కోరుకోవడాన్ని తెలియజేస్తుంది.
9. “నిశ్శబ్దం సొంతింట్లో చిక్కి, నాకేం? భేషుగ్గా ఉన్నానని బుకాయిస్తుంది.” ఈ పంక్తులు నిశ్శబ్దం ఒక వ్యక్తిత్వాన్ని పొంది, తన ఉనికిని, తనలో ఉన్న భావోద్వేగాలను కప్పిపుచ్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నట్లుగా చిత్రీకరించబడింది. లోపల ఎంతో బాధ, ఒంటరితనం ఉన్నా, బయటికి మాత్రం అంతా బాగుందని చెప్పుకునే మనుషుల స్వభావాన్ని ఇది తెలియజేస్తుంది.
10. “వయసు మీరిన ఇంట్లో పగటి కలల రాజ్యం.” కవిత మొత్తం ఒక వయసు మీరిన ఇంటిలో లేదా ఒంటరిగా గడుపుతున్న వ్యక్తి యొక్క అంతరంగ ప్రపంచాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. బయట మౌనంగా ఉన్నప్పటికీ, లోపల మాత్రం గత స్మృతులు, ఆశలు, నిరీక్షణలు, చింతనలతో ఒక కలల ప్రపంచం ఉందని ఇది తెలియజేస్తుంది.
***
“మామిడాకులు, మందార పూలు లెక్కపెడుతూ”, “కుర్రాళ్ళ చెప్పుల చప్పుడు”, “ప్రహరీ పగుళ్ళ నడుమ రావి మొక్క”, “ఫ్యాన్ రెక్కల మీంచి దుమ్ముగా రాలుతుంటాయి”, “వాన చినుకుల హారం తురుముకుని”, “తులసి కోటకి వెల్ల వేయించమంటూ”, “వంట గదిలో చిన్న గిన్నెలు”, “ఎదురింటి వాకిట్లో బుజ్జి పిల్లల్లా”, “ఒంటి కోయిల”, “పగటి కలల రాజ్యం” వంటి పదబంధాలు కవితకు గొప్ప దృశ్యమానతను ఇచ్చాయి. పాఠకుడు ఈ ఇమేజరీలను కళ్ళ ముందు చూస్తున్న అనుభూతిని పొందటం తథ్యం.
ఈ కవితలో మౌనం, ఒంటరితనం, జ్ఞాపకాలు, నిరీక్షణ వంటి విశ్వవ్యాప్తమైన మానవ అనుభూతులను స్పృశించారు కవయిత్రి. ఇవి ప్రాచీన తత్వశాస్త్రం, రొమాంటిక్ కవిత్వం, మోడర్నిస్ట్ రచనలు, మరియు వివిధ అస్తిత్వ ఉద్యమాలలోని కవయిత్రుల రచనల్లో వేర్వేరు సందర్భాల్లో, విభిన్న కోణాల్లో వ్యక్తమయ్యాయి. శైలజ గారు ఒక గృహం, దానిలోని వస్తువుల ద్వారా ఈ లోతైన మానవ భావోద్వేగాలను, కాలాన్ని, జీవితాన్ని అత్యంత సున్నితంగా, కవితాత్మకంగా ఆవిష్కరించారు. ఇందులో కేవలం బాహ్య మౌనం గురించి మాత్రమే కాకుండా, అంతర్గత మౌనం, కరిగిపోతున్న కాలం, గత స్మృతులు వంటి వాటిని కూడా స్పృశించారు కవయిత్రి డా.శైలజ గారు.
మౌనాన్ని ఒక భావంగా కాకుండా, ఒక జీవిగా, ఒక ఇంటిలో జరిగే సన్నివేశాల సమ్మేళనంగా ఈ కవిత చిత్రీకరించబడింది. ఇది చాలా నవ్యమైన ఆలోచన. ఇంట్లో ఉన్న వస్తువులు, ప్రకృతి, శబ్దాలు…వీటన్నింటి ద్వారా ఒక నిశ్శబ్దం లేదా ఒంటరితనం ఎంత లోతుగా పాతుకుపోయిందో చెప్పే ప్రయత్నం చేశారు.
చివరిగా, “మౌనం” కవిత కేవలం నిశ్శబ్దాన్ని వర్ణించడమే కాకుండా, ఆ నిశ్శబ్దపు పొరల కింద దాగి ఉన్న మానవ భావోద్వేగాలను, ముఖ్యంగా ఒంటరితనం, నిరీక్షణ, గత స్మృతులు, వయస్సు మీరిన జీవితంలోని ఆశలు, ఆందోళనలు వంటి వాటిని అత్యంత ఆర్ద్రంగా, కళాత్మకంగా పట్టుకున్నారు. వస్తువులకు జీవం పోసి, వాటి ద్వారా మానసిక స్థితులను ఆవిష్కరించడంలో కవయిత్రి డా.శైలజ గారు సఫలమయ్యారని చెప్పవచ్చు.
2
మన ప్రాచీన సాహిత్యాలలో ఇలాంటి ఆలోచనలు,వ్యక్తీకరణలు ఉన్న సాహిత్యం ఏమైనా ఉందా అని శోధించినప్పుడు..శైలజ గారి కవితలో కనిపించే మౌనం, ఒంటరితనం, కాలం యొక్క ప్రవాహం, గత స్మృతులు, జీవితపు సారాంశం వంటి ఆలోచనలు ప్రాచీన సాహిత్యాలలో విభిన్న రూపాల్లో కనిపించాయి.
ప్రాచీన భారతీయ సాహిత్యంలో, ముఖ్యంగా వేదాంతం, ఉపనిషత్తులు, బౌద్ధ సాహిత్యం, ఉపనిషత్తులు, భగవద్గీత, భక్తి కవితలలో..జీవితంలోని క్షణభంగురతను, కాలం యొక్క అనివార్య ప్రవాహాన్ని, మౌనాన్ని, ఆత్మశోధనను తరచుగా ప్రస్తావిస్తాయి. కవిత్వం వస్తువులకు జీవం పోయకపోయినా, మానవ జీవితంలోని నిరీక్షణ, గతస్మృతులు వంటివి తత్త్వశాస్త్ర చర్చల్లో అంతర్లీనంగా ఉంటాయి.
ఉదాహరణకు, నల చరిత్ర వంటి కావ్యాలలో దమయంతి నలుని కోసం ఎదురుచూసే నిరీక్షణ, ఒంటరితనం ఒక భావోద్వేగ స్థాయిలో చిత్రించబడింది.
బౌద్ధ సాహిత్యంలో, సంసార చక్రం నుండి విముక్తి, మౌన ధ్యానం, ఆశల నిర్మూలన వంటివి ప్రధానాంశాలు. మౌనం ఇక్కడ శాంతిని, జ్ఞానాన్ని సూచిస్తుంది. జీవితంలోని అనిశ్చితి, వస్తువులకు ఉన్న బంధాలను వదులుకోవడం వంటి భావనలు ఈ కవితలోని వస్తువుల నిశ్చలస్థితి, వాటిలోని భావోద్వేగాలతో పోల్చవచ్చు.
మీరాబాయి, అండాల్ వంటి భక్తి కవయిత్రులు తమ ఇష్టదైవం కోసం పడే ఆరాటం, నిరీక్షణ, విరహం, ఒంటరితనం వంటి భావాలను తమ కీర్తనలలో వ్యక్తం చేశారు. ఇది ఒక విధమైన ఆధ్యాత్మిక నిరీక్షణ. శైలజ గారి కవితలోని నిరీక్షణ భౌతికమైనది,భావోద్వేగపరమైనది కూడా.
పాశ్చాత్య సాహిత్యంలో కూడా ఇలాంటి అంశాలను అనేక మంది కవులు, రచయితలు తమదైన శైలిలో వ్యక్తం చేశారు.
రొమాంటిసిజం (Romanticism): ఈ కాలంలోని కవులు (వర్డ్స్వర్త్, కీట్స్, షెల్లీ) ప్రకృతిలోని నిశ్శబ్దాన్ని, ఒంటరితనాన్ని, గత స్మృతులను తమ కవితల్లో చిత్రీకరించారు.
వర్డ్స్వర్త్ (William Wordsworth): “Tintern Abbey” వంటి కవితల్లో ప్రకృతిలోని మౌనం, కాలం యొక్క ప్రభావం, గతం యొక్క జ్ఞాపకాలు ప్రధానాంశాలు. ఆయన కవితలు తరచుగా మానసిక ప్రశాంతతను, ఆత్మశోధనను కలిగి ఉంటాయి.
కీట్స్ (John Keats): “Ode on a Grecian Urn” కవితలో ఒక పాత కుండపై చెక్కబడిన దృశ్యాల ద్వారా కాలాతీతమైన కళ, ప్రేమ, నిరీక్షణ వంటి భావాలను వ్యక్తం చేస్తాడు. ఇది శైలజ గారి కవితలో వస్తువులకు ఆపాదించిన జీవానికి సమాంతరంగా ఉంటుంది.
సింబాలిజం (Symbolism): మల్లార్మే (Stéphane Mallarmé), రైల్కే (Rainer Maria Rilke) వంటి సింబాలిస్ట్ కవులు మౌనం, శూన్యత, అంతర్గత ప్రపంచాన్ని సంకేతాల ద్వారా ఆవిష్కరించారు. రైల్కే వస్తువులకు జీవం పోయడం, వాటిలోని మానసిక స్థితిని ఆవిష్కరించడంలో అద్భుతంగా రాశాడు.
మోడర్నిజం (Modernism): 20వ శతాబ్దపు ప్రారంభంలో, ఒంటరితనం, మానసిక సంఘర్షణ, ఆధునిక జీవితంలోని నిస్సారత వంటివి అనేక మంది రచయితల రచనల్లో కనిపిస్తాయి.
T.S. ఎలియట్ (T.S. Eliot): “The Love Song of J. Alfred Prufrock” కవితలో ఒంటరితనం, నిస్సహాయత, కాలాన్ని వృధా చేసుకోవడం, ఆందోళన వంటి అంశాలు కనిపిస్తాయి. “The Waste Land”లో విచ్ఛిన్నమైన ప్రపంచం, మానవ సంబంధాలలోని శూన్యతను చిత్రీకరిస్తారు.
శామ్యూల్ బెకెట్ (Samuel Beckett): “Waiting for Godot” వంటి నాటకాల్లో నిరీక్షణ, నిస్సారమైన సంభాషణలు, ఒంటరితనం ప్రధానాంశాలు. శైలజ గారి కవితలోని కుర్చీ నిరీక్షణ, కోయిల పలవరింతలు బెకెట్ రచనల్లోని నిరీక్షణ, నిస్సారతతో పోల్చవచ్చు.
ఎమిలీ డికిన్సన్ (Emily Dickinson): ఆమె కవిత్వం మౌనం, మరణం, ఒంటరితనం, ఇల్లు, ప్రకృతి వంటి అంశాలపై లోతైన పరిశీలనలు కలిగి ఉంటుంది. ఆమె ఇంటి పరిసరాలలోని వస్తువులకు జీవం పోసి, వాటి ద్వారా మానసిక భావాలను వ్యక్తం చేయడం వంటివి ఈ కవితకు దగ్గరగా ఉంటుంది. ఆమె కవితల్లో “I dwell in Possibility” వంటివి అంతర్గత ప్రపంచానికి, ఊహలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తాయి.
ఆడ్రియన్ రిచ్ (Adrienne Rich), సిల్వియా ప్లాత్ (Sylvia Plath): ఈమె తన కవిత్వంలో స్త్రీల వ్యక్తిగత, సామాజిక అనుభవాలు, అణచివేత, కోరికలు, మానసిక సంఘర్షణలను ధైర్యంగా వ్యక్తం చేశారు. సిల్వేనియా ప్లాత్ తన ఇంటి జీవితంలోని వస్తువులను, దైనందిన కార్యకలాపాలను తన అంతరంగిక భావాలను వ్యక్తీకరించడానికి మాధ్యమంగా ఉపయోగించారు. ఆమె కవితల్లోని “Mirror” వంటివి వస్తువులకు జీవం పోసి, వాటి ద్వారా లోతైన మానసిక విశ్లేషణను అందిస్తాయి.
ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ స్త్రీవాద కవులు (African-American Feminist Poets) మాయా ఏంజెలో, ఆడిల్ లోర్డే వంటివారు తమ వర్ణ, లింగ అస్తిత్వాల ఆధారంగా ఎదుర్కొన్న వివక్ష, ఒంటరితనం, నిరీక్షణ, సంఘర్షణలను తమ కవితల్లో ప్రస్ఫుటం చేశారు. వారి రచనల్లో మౌనం తరచుగా అణచివేతకు, తమ గొంతును వెలికి తీయాలనే ఆకాంక్షకు ప్రతీక.
3
వివిధ అస్తిత్వ ఉద్యమాలలో కవయిత్రుల ఆలోచనలు,వారు వెలువరించిన సాహిత్యం శోధించి, పరిశీలించినప్పుడు..అస్తిత్వ ఉద్యమాలు, ముఖ్యంగా స్త్రీవాద ఉద్యమం, దళిత స్త్రీవాద ఉద్యమం, నల్లజాతి స్త్రీవాద ఉద్యమం వంటివి కవయిత్రులను తమ గొంతులను వినిపించడానికి, వ్యక్తిగత అనుభవాలను, ఆకాంక్షలను వ్యక్తపరచడానికి ప్రోత్సహించాయి.
డా.శైలజ గారి కవితలోని మౌనం, ఒంటరితనం, నిరీక్షణ, ఇంటిలోని వస్తువుల ద్వారా అంతరంగాన్ని ఆవిష్కరించడం వంటివి అస్తిత్వవాద కవయిత్రుల రచనల్లో కూడా కనిపిస్తాయి, కానీ తరచుగా ఒక నిర్దిష్ట సామాజిక, రాజకీయ కోణంతో ఉంటాయి.
స్త్రీవాద కవిత్వంలో..స్త్రీల ఒంటరితనం, నిరీక్షణ, అణచివేతలను పురుషాధిక్య సమాజంలో స్త్రీలు ఎదుర్కొనే నిశ్శబ్దం,తమ గొంతును వినిపించలేక పోవడం, తమ కలలను పగటి కలలుగా మార్చుకోవడం వంటివి తరచుగా కనిపిస్తాయి. అలాగే శైలజ గారి కవితలో కూడా “వయసు మీరిన ఇంట్లో పగటి కలల రాజ్యం” అనే వాక్యం ఈ కోణాన్ని సూచిస్తుంది.
4
డా.శైలజ గారి కవితలోని వాక్యాలకు దగ్గరగా ఉండే పాశ్చాత్య కవుల కవితా వాక్యాలు, వ్యక్తీకరణలు ఏమైనా ఉన్నాయా అని ఆసక్తిగా అంతర్జాలంలో వెతికినప్పుడు సరిగ్గా ‘సమానమైన’ పంక్తులు దొరకలేదు. ఎందుకంటే ప్రతి కవికి తనదైన శైలి, సందర్భం ఉంటాయి. కానీ భావపరంగా, చిత్రపరంగా, మానసిక స్థితిపరంగా ఈ క్రింది వాక్యాలు నా కంటబడ్డాయి. మీరూ చూడండి.
1. “వీధి గేటు వైపు తలతిప్పిన కుర్చీ, మామిడాకులు, మందార పూలు లెక్క పెడుతూ రోజులు గడిపేస్తుంది.”
దీనినే ఆంగ్లానువాదంలో..A chair turned towards the street gate, counting mango leaves and hibiscus flowers, passes its days చెప్పవచ్చు.
T.S. Eliot (The Love Song of J. Alfred Prufrock): “I have measured out my life with coffee spoons” అంటాడు.
శైలజ గారి కవితలో కుర్చీ “రోజులు గడిపేస్తుంది” అనడం, ఇక్కడ ప్రూఫ్రాక్ “జీవితాన్ని కాఫీ స్పూన్లతో కొలిచాను” అనడం రెండూ నిరీక్షణ, కాలయాపన, జీవితంలోని చిన్న చిన్న, పునరావృతమయ్యే చర్యలతో కాలాన్ని గడపడాన్ని సూచిస్తాయి. రెండూ ఒక విధమైన నిష్క్రియాత్మకతను, నిరీక్షణలో కాలాన్ని గడపడాన్ని తెలియజేస్తాయి. కుర్చీ బాహ్యంగా కాలాన్ని లెక్కిస్తే, ప్రూఫ్రాక్ అంతర్గతంగా తన జీవితాన్ని కొలుస్తాడు.
Sylvia Plath (Ariel, or her other poems): “What is this, this face / So pale, so flabby, like a cold-pudding?” (From “The Disquieting Muses” – though not perfect, her poems often speak of being trapped or observing the mundane). సిల్వెనియా ప్లాత్ కవితల్లో తరచుగా నిశ్చల స్థితి, ఇంటి లోపల బంధించబడిన భావన కనిపిస్తుంది. ఆమె కవితల్లోని వస్తువులు లేదా దృశ్యాలు నిశ్చలంగా ఉన్నప్పటికీ, వాటి వెనుక ఒక అంతర్గత అశాంతి, నిరీక్షణ ఉంటుంది. డా.శైలజ గారి కవితలో కుర్చీ యొక్క నిరీక్షణ, రోజులు లెక్కపెట్టడం..ప్లాత్ కవితల్లోని స్త్రీల నిరీక్షణ, అంతర్గత మథనంతో పోల్చవచ్చు.
Emily Dickinson (Poem 303: “The Soul selects her own Society –”): “Then – close the Valves of her attention – / Like Stone – no more be stirred –”అంటుంది. ఎమిలీ డికిన్సన్ తరచుగా తన ఇంటి లోపల, ఒక నిర్దిష్ట ప్రదేశానికి పరిమితమై ఉంటుంది. ఆమె కవితల్లోని “ఆత్మ” ఒక నిర్ణయం తీసుకుని, తన దృష్టిని పరిమితం చేసుకుంటుంది. ఈ కవయిత్రి కవితలో కుర్చీ.. “తలతిప్పి” ఒకే వైపు చూడటం, బాహ్య ప్రపంచం నుండి తనను తాను దూరం చేసుకోవడం లేదా ఒకే ఒక దాని కోసం నిరీక్షించడంతో పోల్చవచ్చు. డికిన్సన్ కవితల్లోని నిశ్చలత్వం, నిరీక్షణ తరచుగా ఆధ్యాత్మిక లేదా మానసిక లోతును కలిగి ఉంటాయి.
2. “లిప్తపాటులో దేన్నైనా ఇంటికి తెచ్చే కుర్రాళ్ళ చెప్పుల చప్పుడు,”
దీనిని ఆంగ్లంలోకి అనువాదిస్తే..The sound of boys’ slippers bringing anything home in an instant గా చెప్పుకోవచ్చు.
T.S. Eliot (Preludes): “The memory of all the hands / That are raising dingy shades / In a thousand furnished rooms” అనే ఈ పంక్తులు జ్ఞాపకాలను, గతంలో జరిగిన సంఘటనలను గుర్తుచేస్తాయి. ఈ కవితలో “కుర్రాళ్ళ చెప్పుల చప్పుడు” గతంలోని సజీవమైన జ్ఞాపకం. ఇలియట్ పంక్తులు కూడా నగర జీవితంలోని గత జ్ఞాపకాలను, పునరావృతమయ్యే దృశ్యాలను వివరిస్తాయి. ఈ కవితలోని శబ్దం ఒక నిర్దిష్ట, సంతోషకరమైన జ్ఞాపకం అయితే, ఇలియట్ పంక్తులు సాధారణ, కొంతవరకు నిస్సారమైన, జ్ఞాపకాల ప్రవాహం.
Emily Dickinson (Poem 258: “There’s a certain Slant of light,” – though indirect): “When it comes, the Landscape listens – / Shadows hold their breath –” అంటుంది. ఇది ఒక ధ్వని లేదా సంఘటన యొక్క ప్రభావం గురించి. “కుర్రాళ్ళ చెప్పుల చప్పుడు” ఇంటిలో ఒక సంచలనాన్ని సృష్టిస్తుంది, ఎలాగైతే డికిన్సన్ కవితలో కాంతి ఒక దృశ్యంపై ప్రభావాన్ని చూపుతుందో.. ఇది అలా ఒక నిర్దిష్ట క్షణం యొక్క లోతైన ప్రభావాన్ని తెలియజేస్తుంది.
3. “ప్రహరీ పగుళ్ళ నడుమ రావి మొక్కను వెటకరిస్తే బోసి నోరు మెత్తని నవ్వు రువ్వుతుంది.”
ఆంగ్లానువాదంలో: If you mock the peepal sapling amidst the cracks in the compound wall, a toothless mouth softly smiles గా చెప్పుకుందాము.
T.S. Eliot (The Waste Land – though very bleak): “What are the roots that clutch, what branches grow / Out of this stony rubbish?” అంటాడు.
T.S.ఎలియట్ కవితా పంక్తులు, శైలజ గారి కవితలోని రావి మొక్క వలె, ప్రతికూల పరిస్థితులలో (స్టోనీ రబ్బిష్/పగుళ్ళు) జీవితం పుట్టుకొచ్చే దృశ్యాన్ని వర్ణిస్తాయి. శైలజ గారి కవితలో ఒక విధమైన స్వీకరణ, చిన్న నవ్వు కనిపిస్తే, ఎలియట్ కవితలో ఇది మరింత నిస్సారంగా, ప్రశ్నార్థకంగా ఉంటుంది. రెండూ ప్రతికూలతలో జీవన సూచనను అన్వేషిస్తాయి.
Sylvia Plath (Tulips – speaks of something persistent, almost morbidly so): “The tulips are too red in the first place, they hurt me. / Even through the gift paper I could hear them breathe” అంటుంది. సిల్వియా ప్లాత్ కవితల్లో వస్తువులకు (ట్యూలిప్స్) ఒక విచిత్రమైన, దాదాపు భయానకమైన జీవం ఉంటుంది, అవి బాధను కలిగిస్తాయి లేదా తనపై ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. డా.శైలజ గారి కవితలోని రావి మొక్కకు ఒక సానుకూల జీవం, నవ్వు ఉంటుంది, అది జీవితం యొక్క పట్టుదలను సూచిస్తుంది. రెండూ వస్తువులకు ఆపాదించిన జీవాన్ని చూపుతాయి.
ఇలా అన్వేషిస్తూపోతే.. ఈ కవితలోని వాక్యాలకు,ఆలోచనలకు భావవ్యక్తీకరణలకు సామీప్యంగా ఉన్న పాశ్చాత్య సాహితీవేత్తల వాక్యాలు, వ్యక్తీకరణలు మనకు ఎన్నో దర్శనమిస్తాయి. సాహిత్యంలో ఇది సర్వసాధారణం కూడా.
ఈ కవితలో బలమైన భావజాలాన్ని, అద్భుతమైన చిత్రాలను, నూతనమైన పోలికలను కలిగి, వాడిన మానవీకరణలు చాలా విలక్షణంగా ఉన్నాయి. కొన్ని భావనలు (కాలం, జ్ఞాపకాలు, వృద్ధాప్యం) సార్వత్రికమైనవి అయినప్పటికీ, వాటిని ప్రయోగించిన తీరు, సృష్టించిన దృశ్యాలు ప్రత్యేకమైనవని చెప్పవచ్చు. ముఖ్యంగా, నిశ్శబ్దానికి, దండానికి, కుర్చీకి, కోయిలకి కవయిత్రి ఆపాదించిన వ్యక్తిత్వాలు, వాటి చర్యలు ఈ కవితకు ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపును తెచ్చాయి. ఈ కవితలో చాలా వరకు కవయిత్రి స్వంత సృజనాత్మకత, నూతన దృక్పథం స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.
సాహిత్యాన్ని ప్రవృత్తిగా ఎంచుకొని, తెలుగు భాషకు సంబంధించి, కథ, కవిత, చరిత్ర, సమీక్ష, పరామర్శ, విమర్శ బలంగా రాస్తున్న మహిళలను ఓ పది మందిని చెప్పమంటే నిస్సందేహంగా డా.శైలజ గారి పేరును చెబటానికి నేనంటే నేను అంటూ బారులు తీరేవాళ్ళలో నేను మొదటి వాడిగా ఉండటానికి ఇష్టపడతాను.
ఏ లోపము లేకుండా జన్మించే శిశువును చూసి తల్లిదండ్రులు ఎంత సంతోషపడతారో అంత గొప్పగా కవయిత్రి డా.శైలజ గారు ఈ కవితను సృజించారు. నాకు తెలిసినంతలో ఏ లోపం లేకుండా, పలువురు మెచ్చే, నచ్చే మంచి కవితను అందించిన కవయిత్రి డా.కాళ్లకూరి శైలజ గారికి అభినందనలు. ఇంత మంచి కవితను మేము(సృజన సాహిత్యం ) ప్రచురించే అవకాశం రావడం సంతోషంగాను,గర్వంగానూ ఉంది.
# విల్సన్ రావు కొమ్మవరపు
